संविधान सापशिडीतून विद्यार्थ्यांनी उलगडला संविधानाचा गूढ अर्थ

• मनपा शिक्षिका कुंदा बच्छाव यांचा नाविन्यपूर्ण आणि प्रेरणादायी उपक्रम

** एनजीएन न्यूज नेटवर्क

नाशिक : शालेय शिक्षण हे केवळ पुस्तकांच्या पानांपुरते मर्यादित न राहता ते विद्यार्थ्यांच्या दैनंदिन जीवनात रुजले, त्यांच्या आचरणातून प्रकट झाले, तरच त्या शिक्षणाला खरा अर्थ प्राप्त होतो. हाच विचार मनात बाळगून सतत नवनवीन उपक्रम राबविणाऱ्या मनपा शिक्षिका कुंदा बच्छाव यांनी एक अभिनव प्रयोग साकारला—“संविधान सापशिडी”!

विद्यार्थ्यांना त्यांच्या हक्क आणि कर्तव्यांमधील सूक्ष्म फरक समजावा, तसेच संविधानातील विविध कलमांचा सखोल आणि सहज अभ्यास व्हावा, या उद्देशाने त्यांनी सापशिडी या पारंपरिक खेळाला एक नवे, शैक्षणिक रूप दिले. या खेळामध्ये साप आणि शिडी यांची अत्यंत कल्पकतेने मांडणी करण्यात आली आहे. कर्तव्यपूर्तीचे प्रतीक असलेल्या शिड्या विद्यार्थ्यांना यशाच्या शिखराकडे नेतात, तर चुकीच्या मार्गाने हक्क मिळविण्याच्या प्रवृत्तीचे प्रतीक असलेले साप त्यांना खाली खेचतात—अयशाच्या दिशेने!

खेळाच्या या रंजक माध्यमातून विद्यार्थ्यांना संविधानातील कलमे, हक्क आणि कर्तव्ये यांची माहिती केवळ समजली नाही, तर ती त्यांच्या मनावर ठसली. खेळानंतर विद्यार्थी स्वतःच या विषयांवर विचार करू लागले, मित्र-मैत्रिणींशी चर्चा करू लागले, आणि ‘काय योग्य, काय अयोग्य’ याचे भान त्यांना आले. विशेष म्हणजे, त्यांनी ही शिकवण आपल्या घरापर्यंत पोहोचवली—पालकांनाही हक्क आणि कर्तव्यांचा योग्य वापर कसा करावा, हे समजावून सांगितले.

संविधान हा विषय अनेकदा विद्यार्थ्यांना क्लिष्ट आणि कंटाळवाणा वाटतो; परंतु “संविधान सापशिडी” या उपक्रमामुळे तोच विषय आनंददायी, सोपा आणि जीवनोपयोगी बनला. विद्यार्थ्यांच्या आवडीचा हा खेळ इतका लोकप्रिय ठरला की इतर वर्गातील विद्यार्थीही उत्साहाने बच्छाव मॅडम यांच्या वर्गात येऊन तो खेळू लागले.

या अभिनव उपक्रमाची दखल घेत नाशिक जिल्हास्तरीय शिक्षक निर्मित शैक्षणिक साहित्य स्पर्धेत “संविधान सापशिडी”ला द्वितीय क्रमांकाचे पारितोषिकही मिळाले.

शाळेच्या मुख्याध्यापिका अनिता जाधव तसेच नाशिक मनपा शिक्षण अधिकारी डॉ. मीता चौधरी यांनीही या उपक्रमाचे मनापासून कौतुक केले. इतकेच नव्हे, तर शाळेला भेट देणाऱ्या इतर शिक्षकांनीही या कल्पनेचे मनापासून स्वागत करून, “आमच्या शाळेतही अशी सापशिडी नक्की तयार करू,” अशी उत्स्फूर्त प्रतिक्रिया दिली.

अशा प्रकारे, एक साधा खेळ ज्ञानाचा सेतू ठरला—संविधानाच्या मूल्यांची बीजे रोवणारा, आणि जबाबदार नागरिक घडविण्याचा एक प्रभावी प्रयत्न आहे.