फ्लिपकार्टकडून पश्चिम भारतातील उद्योजकीय वृत्तीचे समर्थन 

अद्वितीय व्यवसाय व नवसंशोधनांचे प्रदर्शन; डिजिटल युगातील यशाचा प्रवास चित्रित

नाशिक : एनजीएन न्यूज नेटवर्क

पश्चिम भारतात गुजरातच्या कापड उद्योगापासून ते महाराष्ट्राच्या सौंदर्य आणि फॅशन हबपर्यंत उद्योजकतेची लाट या प्रदेशाच्या आर्थिक रचनेला आकार देत आहे. भारतातील देशांतर्गत ई-कॉमर्स बाजारपेठ असलेली फ्लिपकार्ट या परिवर्तनाच्या केंद्रस्थानी आहे. त्यामुळे स्थानिक व्यवसायांना ऑपरेशन्स डिजिटायझेशन करण्यात, त्यांचा ग्राहक आधार वाढवण्यात आणि आत्मविश्वासाने व्यवसायाची व्याप्ती वाढवण्यात सक्षम केले आहे.गुजरातमध्ये फ्लिपकार्टचे १९% पेक्षा जास्त विक्रेते आहेत. तिथे बदल विशेषतः दिसून येतो. विक्रेत्यांचा सहभाग मोठ्या शहरांपलीकडे सुरत, राजकोट, वडोदरा आणि अहमदाबाद अशा संभाव्य व्यवसाय केंद्रांमध्ये विस्तारला आहे आणि तिथे उद्योजक नवनवीन डिजिटल संधींचा फायदा घेत आहेत. राज्यातील १२० हून अधिक ठिकाणी फ्लिपकार्टची १४ लाख चौरस फूट पुरवठा साखळीची पायाभूत सुविधा या वाढीला पाठिंबा देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. परिणामी, बाजारपेठेने फक्त गुजरातमध्ये ५ लाखांहून अधिक प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष उपजीविकेच्या संधी निर्माण केल्या आहेत. राज्यातील विक्रेते रत्ने आणि दागिने, पुरुषांची पादत्राणे, महिलांचे पारंपरिक पोशाख, सौंदर्यप्रसाधन आणि घरदुरूस्ती साधनांसारख्या श्रेणींमध्ये भरभराटीला येत आहेत. ते राष्ट्रीय स्तरावरील वाढती मागणी पूर्ण करण्यासाठी परंपरा आणि नावीन्यपूर्णतेचे मिश्रण करतात.

दरम्यान महाराष्ट्रात फ्लिपकार्टची विक्रेता यंत्रणा वेगाने वाढत आहे. ती व्यापक डिजिटल स्वीकार आणि उद्योजकतेच्या खोलवर रुजलेल्या भावनेने प्रेरित आहे. राज्यात ६ लाखांहून अधिक विक्रेते आहेत. त्यातील बरेच ई-कॉमर्सद्वारे संपूर्ण भारतात आपला व्यवसाय वाढवणारे पहिल्या पिढीतील उद्योजक आहेत. फ्लिपकार्टची ३० लाख चौरस फूट पुरवठा साखळी पायाभूत सुविधा आणि २६४ हून अधिक ठिकाणी उपस्थिती या गतीला चालना देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. त्यामुळे राज्यभरात २ लाखांहून अधिक प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष नोकऱ्या निर्माण झाल्या आहेत. महाराष्ट्रातील विक्रेत्यांना आरोग्य आणि सौंदर्यप्रसाधन, महिला फॅशन, घरगुती वस्तू, पुरुषांची क्रीडा पादत्राणे आणि फिटनेस अशा श्रेणींमध्ये जोरदार आकर्षण दिसून येत आहे. त्यामुळे वेग, निवड आणि सेवेद्वारे ग्राहकांचा विश्वास निर्माण होत आहे.

ही उद्योजकीय लाट आशिका साध, एकता शाह आणि अंकुर तुलसीयनसारख्या विक्रेत्यांच्या प्रवासातून उत्तम प्रकारे टिपली गेली आहे. त्यांना फ्लिपकार्टने पाठबळ दिले होते आणि त्या प्लॅटफॉर्मशी जोडल्या गेल्या होत्या. त्यांच्या पहिल्या ऑर्डरपासून ते नवीन टप्पे गाठण्यापर्यंत, त्यांची वाढ फ्लिपकार्टने देऊ केलेली साधने, पायाभूत सुविधा आणि देशव्यापी पोहोचाशी गुंतलेली आहे. मुंबईतील हस्तकला केलेले कपडे असोत किंवा सुरतमधील कापडउद्योग असो, हे ब्रँड प्लॅटफॉर्मच्या यंत्रणेने आकार घेतलेल्या फ्लिपकार्टवर जोडले गेले होते आणि वाढीच्या प्रत्येक टप्प्यावर बळकट झाले होते. उद्योजकांना योग्य डिजिटल पायाभूत सुविधा, दृश्यमानता आणि ऑपरेशनल सपोर्टसह सक्षम केले जाते तेव्हा त्यांच्या कथा ई-कॉमर्सच्या बदल घडवण्याच्या क्षमतेचे प्रतिबिंब दाखवतात.

 आशिका साध, अष्टॅग, महाराष्ट्र

आज भारतातील अनेक तरुणांमध्ये एक अस्वस्थता आहे, करिअरच्या मध्यावर ते बदलण्याची तयारी, अर्थपूर्ण काम करण्याची इच्छा आणि स्वतःपलीकडे जाऊन प्रभाव टाकण्याची इच्छा त्यांच्यामध्ये दिसते. मुंबईत जन्मलेली आशिका साध या भावनेला मूर्त रूप देते. व्यवसायाने वकील असलेल्या आशिकाने हुंडा आणि महिला हक्कांशी संबंधित प्रकरणे हाताळून तिच्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. परंतु काही वर्षांनंतर तिला जाणवले की खऱ्या कामाचे समाधान अजूनही तिच्यापासून दूर आहे. तिला खरोखर असे काहीतरी निर्माण करायचे होते जे इतरांना, विशेषतः महिलांना सक्षम बनवू शकेल.

अशा रितीने अष्टॅग हा महिलांचे कपडे बनवून निर्यात करणारा ब्रँड बनला. आशिका २०१६ मध्ये फ्लिपकार्ट मार्केटप्लेसवर आली. आपल्या ध्येयाशी प्रामाणिक राहून त्यांनी सुरुवातीला फक्त महिलांना कामावर ठेवले आणि काही काळासाठी, अष्टॅग पूर्णपणे महिला असलेली कंपनी म्हणून काम केले. “सर्वप्रथम, आम्हाला रोजगार निर्माण करून महिलांना सक्षम बनवायचे आहे,” त्या म्हणतात. “आणि दुसरे म्हणजे, आम्ही महिलांचे औपचारिक पोशाख विकतो, जे महिलांना कामावर आत्मविश्वास वाटण्यास मदत करतात. तुम्ही एखाद्याच्या आयुष्यात एक छोटासा बदलदेखील आणू शकता ही एक उत्तम भावना आहे.”

भारतभरातील महिलांपर्यंत आपला ब्रँड पोहोचवण्याचा दृढनिश्चय करून, आशिकाने ऑनलाइन जाण्याचा निर्णय घेतला. फ्लिपकार्ट यासाठी एक महत्त्वाचा प्लॅटफॉर्म बनला. “ऑनबोर्डिंग सोपे होते,” ती म्हणाली. “आणि आम्ही आधीच उत्पादन आणि निर्यात करत असल्याने, ई-कॉमर्समध्ये येणे फार कठीण नव्हते.” फ्लिपकार्टने त्यांना फक्त व्याप्ती दिली नाही तर इतरही बरेच काही दिले. त्याने उत्पादन विकास, इन्व्हेंटरी, खाते व्यवस्थापन, मार्केटिंग आणि बऱ्याच गोष्टींमध्ये एंड-टू-एंड पाठबळ दिले. त्यामुळे अष्टॅगला इतरांपेक्षा वेगाने वाढण्यास मदत झाली.

व्यवसायाचा विस्तार होत असताना आशिकाने पुरुषांच्या पोशाख आणि अॅक्सेसरीजमध्ये विविधता आणली आणि पुरुष कर्मचाऱ्यांनाही कामावर ठेवण्यास सुरुवात केली. आज अष्टॅग हा ब्रँड अनेक प्लॅटफॉर्मवर उपस्थित असला तरी, तिच्या उत्पन्नाचा बहुतांश भाग अजूनही फ्लिपकार्टमधून येतो. “व्यवसायात प्रचंड वाढ झाली आहे. बिग बिलियन डेजसारख्या कार्यक्रमांमध्ये मिळालेला प्रतिसाद जबरदस्त होता,” असे ती सांगते. करिअर बदलण्यापासून ते रोजगारनिर्मितीपर्यंत आशिकाचा प्रवास हा फ्लिपकार्टवर उद्देशाने चालवलेल्या आणि डिजिटल सक्षमीकरणाद्वारे वाढलेल्या व्यवसायाचे एक शक्तिशाली उदाहरण आहे.

एकता शाह, ग्लाइड रूट, महाराष्ट्र

मुंबईत जन्मलेली एकता शाह ठामपणे मानते की भविष्यात प्रत्येक गोष्ट ऑनलाइन उपलब्ध होईल. “तुम्ही नेहमीच ऑनलाइन विक्रेता बनू शकता,” ती म्हणते. एकता ही ग्लाइड रूट व्हेंचर्स एलएलपीची सह-संस्थापक आणि मालक आहे. ही कंपनी फ्लिपकार्टवर गोल्ड सेलर म्हणून नोंदणीकृत आहे आणि सुगंध, वैयक्तिक काळजी, त्वचेची काळजी, मेक-अप व पुरुषांच्या ग्रूमिंग आणि सौंदर्यप्रसाधनाच्या अनेक श्रेणींमध्ये उत्पादने देते. तिला आशा आहे की ऑनलाइन उद्योजक म्हणून तिचे यश इतर अनेकांना स्वतःचे व्यवसाय सुरू करण्यासाठी प्रेरणा देईल.

एकताने आपल्या व्यवसायाची सुरुवात एका हेअर केअर प्रोडक्ट कंपनीत दोन वर्षांच्या कामाने केली. त्यानंतर ती एका मेक-अप कंपनीत गेली. तिथे तिने ब्रँड ४ लाख रुपयांवरून ४० लाख रुपयांपर्यंत नेण्यास मदत केली. “तेव्हा मला जाणवले की जर मी दुसऱ्याच्या ब्रँडसाठी हे करू शकते, तर मी माझी स्वतःची कंपनीही सुरू करावी,” एकता म्हणते. त्यानंतर लवकरच २०१९ मध्ये तिची भेट तरुण सराफशी झाली आणि त्यांच्यासोबत ग्लाइड रूट व्हेंचर्स एलएलपीची सह-स्थापना केली. त्यांनी २०२० मध्ये फ्लिपकार्ट विक्रेता म्हणून कंपनीची नोंदणी केली. “फ्लिपकार्टवरील नोंदणी प्रक्रिया खूप जलद आणि सुरळीत आहे,” एकता सांगत होती. “फक्त तुमचा जीएसटी नंबर नमूद करा; ती एक जलद पडताळणी प्रक्रिया असेल. त्यानंतर तुम्ही पुढे जाण्यासाठी तयार आहात.”

ग्लाइड रूटने फ्लिपकार्टवर दोन ब्रँड सूचीबद्ध करून सुरुवात केली. ते पुढे ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मवर बेस्टसेलर बनले. “फ्लिपकार्टच्या विस्तृत व्याप्तीमुळे आम्हाला आमची उत्पादने देशभरातील ग्राहकांपर्यंत पोहोचवता आली,” एकता म्हणाली. फ्लिपकार्टच्या सेलर सपोर्ट टीम आणि अकाउंट मॅनेजर्सनी अनेक आघाड्यांवर खूप मदत केली, असे ती म्हणाली.

“फ्लिपकार्टकडून मिळालेल्या पाठिंब्यामुळे आम्हाला खरोखरच प्रगती करण्यास मदत झाली,” एकता म्हणते. “सुरूवातीला आम्ही दोन कर्मचाऱ्यांपासून आज ४० कर्मचाऱ्यांपर्यंत वाढलो आहोत. आम्ही आमचा प्रवास फक्त पाच ब्रँडसह सुरू केला होता आणि आज आमच्याकडे ४० हून अधिक सौंदर्य आणि सौंदर्यप्रसाधने ब्रँड आहेत. फ्लिपकार्ट हा तुमचा व्यवसाय वाढवण्यासाठी आणि स्वतःसाठी नाव कमावण्यासाठी खरोखरच सर्वोत्तम प्लॅटफॉर्मपैकी एक आहे. फ्लिपकार्टमुळेच मी आज लाखो लोकांसोबत माझी कहाणी शेअर करू शकले आहे आणि मला आशा आहे की ते त्यांना प्रेरणा देईल.”

निखिल बिनायक, इथिनाफॅशन, गुजरात

भारतातील सर्वात उत्साही कापड केंद्रांपैकी एक असलेल्या सुरतच्या मध्यभागी निखिल बिनायकाचा प्रवास व्यत्ययानंतर पुनर्बांधणी करणाऱ्या लहान उद्योजकांच्या लवचिकतेचे प्रतिबिंबित करतो. यापूर्वी किरकोळ विक्रेता म्हणून काम केल्यामुळे निखिलने कापड, किंमत आणि ग्राहकांच्या पसंतींना खोलवर समजून घेतले. साथीचा रोग एक बदलाचा टप्पा ठरला. त्यामुळे त्याला त्याच्या भविष्याचा पुनर्विचार करण्यास आणि डिजिटल अर्थव्यवस्थेत स्वतःचे काहीतरी निर्माण करणे शक्य झाले.

निखिलने २०२३ मध्ये आपला भागीदार मयंक बाफनासोबत फ्लिपकार्ट मार्केटप्लेसमध्ये सहभागी झाला आणि इथिनाफॅशनची सुरुवात केली. व्यवसायाची सुरुवात शून्यातून झाली. तेव्हा मासिक विक्री फक्त ४०० रूपये होती, परंतु शाश्वत वाढ करण्याची त्यांची महत्त्वाकांक्षा होती. एका लहान ऑनलाइन प्रयोगाच्या रूपात सुरू झालेला हा प्रयोग लवकरच एका केंद्रित उत्पादन-नेतृत्वाखालील स्टार्टअपमध्ये विकसित झाला.

इथिनाफॅशन साड्यांचे उत्पादन आणि विक्री करण्यात तज्ञ आहे. किरकोळ विक्रीपासून घरातील उत्पादनाकडे वळल्याने कंपनीला थेट ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याचे मॉडेल स्वीकारण्यास मदत झाली. त्यामुळे मध्यस्थांना दूर केले गेले आणि एकूण खर्च कमी झाला. “उत्पादनाने खऱ्या अर्थाने मदत होते,” असे निखिल स्पष्ट करतात. “फ्लिपकार्ट मध्यस्थांना काढून टाकते, त्यामुळे ग्राहकांना खऱ्या किमतीत दर्जेदार उत्पादने खरेदी करता येतात.”

फ्लिपकार्टच्या एंड-टू-एंड सपोर्टने या प्रवासात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. वेअरहाऊसिंग आणि पूर्तता भागीदारीमुळे इथिनाफॅशनला संपूर्ण भारतात विक्री करता येते, वेळेवर डिलिव्हरी शक्य होते आणि उत्पादने योग्य ग्राहकांपर्यंत पोहोचतात. कमी कमिशन रचनेमुळे वाढीला आणखी चालना मिळाली आहे. त्यामुळे किमती वाजवी राहण्यास मदत झाली आहे तर ऑर्डरचे आकारमान वाढले आहे. द बिग बिलियन डेजसारख्या प्रसिद्ध कार्यक्रमांमध्ये ब्रँड दिसत असल्याने वाढीला लक्षणीय गती मिळाली आहे. फ्लिपकार्टच्या व्याप्ती आणि पोहोचामुळे ग्राहक मिळवणे सोपे झाले आहे. त्यामुळे इथिनाफॅशनला भौगोलिक क्षेत्रातील खरेदीदारांशी जोडण्यास मदत झाली आहे.

स्पर्धात्मक बाजारपेठेत जिथे डिझाईन्सची वारंवार पुनरावृत्ती केली जाते तिथे निखिल आणि मयंक हे उत्कृष्ट दर्जाचे, नवीन डिझाईन्स आणि संपूर्ण ग्राहक समाधान देण्यासाठी वचनबद्ध आहेत. भविष्याकडे पाहताना ते इथिनाफॅशनला ब्रँड म्हणून मजबूत करण्याचे आणि उच्च विक्रेत्या स्तरांवर प्रगती करण्याचे, भविष्यासाठी एक शाश्वत, उत्पादक ते ग्राहक व्यवसाय उभारण्याचे उद्दिष्ट ठेवतात. त्यांची कहाणी आधुनिक भारतात आत्मविश्वासाने आणि उद्देशाने राष्ट्रीय स्तरावर स्केल करण्यासाठी डिजिटल प्लॅटफॉर्म लहान उत्पादकांना कसे सक्षम करू शकतात यावर प्रकाश टाकते.