अचूक नर्व्ह शस्त्रक्रियेत क्रांती घडवणाऱ्या‌‘डायनर्वोलॉजी‌’ शाखेचा भारतात प्रारंभ

• नाशिकमध्ये गौरव अक्सिडेंट हॉस्पिटल येथे सुविधा उपलब्ध

नाशिक : एनजीएन न्यूज नेटवर्क

भारताने वैद्यकीय विज्ञानाच्या क्षेत्रात एक महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठत ‌‘डायनर्वोलॉजी‌’ (Dynervology) या नव्या शस्त्रक्रिया शाखेच्या भारतीय अध्यायाचा अधिकृत प्रारंभ केला आहे. ही आधुनिक शाखा रिअल-टाइम अल्ट्रासाऊंडच्या सहाय्याने नर्व्ह विकारांचे गतिमान मूल्यांकन व अत्यंत अचूक उपचार यावर आधारित आहे, अशी माहिती डॉ गौरव पगारे यांनी पत्रकार परिषदेत दिली.

डायनर्वोलॉजीमुळे पारंपरिक, अंदाजांवर आधारित शस्त्रक्रियांऐवजी इमेज-गाईडेड, कमी छेदाच्या आणि कार्यक्षमतेवर केंद्रित उपचारपद्धती शक्य झाल्या आहेत. नर्व्हची हालचाल, घसरण (gliding) आणि कार्यातील बदल प्रत्यक्ष पाहून नेमक्या ठिकाणी उपचार करता येतात, ही या शाखेची मोठी ताकद आहे. या उद्घाटन कार्यक्रमाला आंतरराष्ट्रीय महत्त्व लाभले असून, ‌‘डायनर्वोलॉजी‌’ ही संज्ञा मांडणारे डॉ. बेंजामिन फेरेम्बाख टूर,Francophonic Dynervology Association चे अध्यक्ष व सह-संस्थापक तसेच Dynervology Institute for Research चे संस्थापक, आणि व्हर्साय (फ्रान्स) येथील अल्ट्रासाऊंड-मार्गदर्शित शस्त्रक्रियेचे अग्रदूत डॉ. थॉमस अपार्ड, Association of French Dynervology (AFD) चे सह-संस्थापक व उपाध्यक्ष, यांची प्रमुख उपस्थिती होती.

यावेळी बोलताना डॉ. गौरव पगारे, भारतीय डायनर्वोलॉजी अध्यायाचे संस्थापक व प्रमुख शल्यचिकित्सक, म्हणाले की,“नर्व्ह या स्थिर नसून सतत हालचाल करणाऱ्या रचना आहेत. अनेकदा त्या विशिष्ट हालचालींमध्येच वेदना निर्माण करतात. डायनर्वोलॉजीमुळे आम्हाला नर्व्ह प्रत्यक्ष पाहून, त्यांचे कार्य समजून, अचूक ठिकाणी उपचार करता येतात – अंदाजावर आधारित शस्त्रक्रियांची गरज उरत नाही.”

शस्त्रक्रियेपलीकडे जाऊन, डायनर्वोलॉजी ही शाखा दीर्घकालीन व न सुटलेल्या वेदनांवर उपचार घेणाऱ्या रुग्णांसाठी नवी दिशा देते. अनेक रुग्णांमध्ये औषधे किंवा पारंपरिक उपचार असूनही वेदना कायम राहतात; अशा वेळी डायनर्वोलॉजीद्वारे पारंपरिक तपासण्यांत न सापडणाऱ्या नर्व्ह-संबंधित कारणांचा शोध घेता येतो. डायनर्वोलॉजीचा विशेष लाभ क्रीडापटू, खेळाडू आणि उच्च कार्यक्षमतेसाठी काम करणाऱ्या व्यावसायिकांना होणार आहे. अगदी सूक्ष्म नर्व्ह-दाब किंवा कार्यातील बिघाडामुळे वेदना, कमजोरी, समन्वयात घट किंवा कामगिरीवर परिणाम होऊ शकतो. डायनर्वोलॉजीमुळे नर्व्ह कार्य सुधारते, स्नायू सक्रियता वाढते, कार्यक्षम ताकद व हालचाली सुधारतात, ज्यामुळे खेळाडूंना उत्तम कामगिरी साध्य करण्यास व लवकर पुनरागमन करण्यास मदत होते.

महत्त्वाचे म्हणजे, डायनर्वोलॉजी ही केवळ खेळाडूंपुरती मर्यादित नाही. दैनंदिन जीवन, कामकाज किंवा जीवनमानावर परिणाम करणाऱ्या कोणत्याही प्रकारच्या वेदनांनी त्रस्त असलेल्या प्रत्येक व्यक्तीसाठी ही उपचारपद्धत उपयुक्त ठरू शकते, कारण ती लक्षणांऐवजी मूळ कारणावर उपचार करण्यावर भर देते.

डायनर्वोलॉजी ही शस्त्रक्रिया, न्यूरोलॉजी, मस्क्युलोस्केलेटल मेडिसिन, वेदना विज्ञान आणि इमेजिंग तंत्रज्ञान यांचा संगम असलेली स्वतंत्र शाखा असून, नर्व्ह एंट्रॅपमेंट सिंड्रोम, दीर्घकालीन नर्व्ह वेदना, डोकेदुखी व क्रॅनियल नर्व्ह विकार, कामाशी संबंधित नर्व्ह समस्या तसेच गुंतागुंतीच्या वेदनांवर प्रभावी उपचार करते. या शाखेतील उपचार रुग्ण-केंद्रित आणि कमी छेदाचे असल्यामुळे अनेक प्रक्रिया डे-केअर किंवा क्लिनिकमध्येच करता येतात. त्यामुळे रुग्णालयात राहण्याचा कालावधी कमी होतो, लवकर बरे होणे शक्य होते आणि उपचारांचा खर्चही तुलनेने कमी राहतो.

भारतीय डायनर्वोलॉजी अध्यायामार्फत संरचित प्रशिक्षण व प्रमाणपत्र कार्यक्रम, मानकीकृत उपचार प्रोटोकॉल, संशोधन व परिणामाधारित डेटा संकलन आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य यावर विशेष भर दिला जाणार आहे. यामुळे भारताला डायनर्वोलॉजी शिक्षण, संशोधन आणि नवकल्पनांचे जागतिक केंद्र म्हणून विकसित करण्याचा उद्देश आहे. भारतामध्ये वाढत चाललेल्या नर्व्ह-संबंधित विकार, दीर्घकालीन वेदना आणि कार्यक्षमतेवर परिणाम करणाऱ्या समस्यांच्या पार्श्वभूमीवर, डायनर्वोलॉजी ही शाखा अचूक शस्त्रक्रिया, कार्यक्षमता पुनर्संचयित करणे आणि दीर्घकालीन उपचार परिणाम सुधारण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाची भूमिका बजावेल.

सदर उपचार हे गौरव अक्सिडेंट हॉस्पिटल, जुनी पंडित कॉलनी के.टी.एच.एम.कॉलेज च्या समोर, गंगापूर रोड नाशिक येथे सुरु करण्यात आले आहे.